Sosyal Medya artık size cazip gelmiyor mu? Bir demet “Özel Sosyal Ağ” sunalım

Abraham Maslow 1943 yılında yayınladığı ve daha sonra geliştirdiği tanınmış teorisinde insanların ihtiyaçlarını hiyerarşik bir biçimde ele alır. En temelde yer alan fiziksel ve güvenlik olarak tanımlanmış maddi ihtiyaçları sosyal ihtiyaçlar takip eder. Özgüven temin etmek, başarılı olmak, fark edilmek, tanınmak, kabul görmek, bir gruba ait olmak, sosyal statü sahibi olmak ve takdir edilmek gibi etkenler sosyal ihtiyaçların bileşenleridir. Internet’in ve mobil teknolojilerin gelişim süreci sayesinde Maslow’un tanımladığı sosyal ihtiyaçların artık dijital platforma aktarıldığı söylemek yanlış olmaz. Facebook, myspace, twitter, friendfeed gibi platformların kullanıcı sayılarında meydana gelen exponansiyel artış bu modern trendin en önemli göstergelerinden birisi. Geçmiş yıllarda e-posta ve e-posta grupları popüler birer iletişim aracı iken artık bu durum değişiyor ve insanların sağladığı bilgi akışı sosyal medya olarak tanımlanan platformlara kayıyor. “Bir kişi e-posta kontrolü yapmak için günde ortalama üç dakika harcarken sosyal medya için ayrılan zaman 56 dakika oluyor.” Diyor Bizebiz.com site direktörü Banu Hasbora.

Enformasyon Kalitesi Düşüyor

Ancak popüler sosyal platformların kontrolsüz büyümesi bazı dezavantajları da beraberinde getirmekte. Facebook hesabınızda nasıl arkadaş listenize eklendiğinizi hatırlamadığınız pek çok insan bulunabiliyor. Tüm bu insanların oluşturdukları içerik aslında sizin için hiçbir anlam ifade etmeyebiliyor. Üye olunan gruplar nitelikten ziyade niceliğe odaklanarak üye sayılarını arttırmaya çalışıyor. Ekonomi haberlerinin tartışılmasını beklediğiniz sanal bir toplulukta arabasını park etmeye çalışan bir bayanın komik videosunu görmek artık şaşırtıcı olmuyor. Enformasyonun değeri, artan insan sayısına bağlı olarak düşüyor. Sürekli bir durum akışı sağlayan twitter, friendfeed gibi sistemlerde pek çok içeriği gözden kaçırmamak mümkün değil. “Bir tutam şeker için bir çuval keçiboynuzu yemeye benziyor.” diyor isminin gizli kalmasını isteyen önemli bir reklam ajansının yöneticisi ve ekliyor; “Müşterimiz istese dahi bu tarz platformlardan uzak durmalarını tavsiye ediyoruz.”

Bu gelişimi gören girişimciler ve yatırımcılar yeni çözümler üretmek için kolları sıvıyor ve ortaya Özel Sosyal Ağlar (Private Social Networks – PSN) şeklinde isimlendirilen yeni bir kavram çıkıyor. Temel olarak bir PSN’in mevcut sosyal ağlardan fonksiyonellik açısından pek bir farkı yok ancak üye olmak kolay olmayabilir zira PSN’ler özel davet sistemi ile çalışmaktalar. Davet gerektirmeyen bir başvuru sıkı bir inceleme ve onay mekanizmasına tabi tutulabiliyor. 1200’den fazla üyesi bulunan ModelHotels.com sadece modeller, ajanslar, fotoğrafçılar, yönetmenler, moda tasarımcıları gibi unvanlara sahip olan kişiler için hizmet veren bir PSN. Gazetecilerin içeri girmesi kesinlikle yasak. Flaşların patlamadığı, paparazzilerin girmediği bir arkadaş ve iş ağı, dünyanın her yerinden moda sektörünün önemli isimleri için ilgi odağı olmaya devam ediyor.

Bir diğer örnek ise ASmallWorld.net. A Small World’e üye olmak için mutlaka içerdeki bir üyenin sizi davet etmesi gerekiyor ancak üye olunca siz arkadaşlarınıza davet göndermeye başlayamıyorsunuz bunun için belli ve zorlayıcı kriterleri sağlamanız lazım. İçeride kimler mi var? Dünyanın en büyük şirketlerinin yöneticileri, ünlü yönetmenler, oyuncular, iş adamları, medya patronları, ünlü gazeteciler ve çok daha fazlası… Sıra dışı Beyefendiler Kulübüne hoş geldiniz, iş dünyasının en önemli fırsatları ve elite bir sosyal ortam sizi bekliyor.

“Daha önceki araçlar sadece iletişim ihtiyaçlarımızı karşılarken, PSN’ler, aynı zamanda, paylaşım, beraber iş yapma ve beraber harekete geçme ihtiyaçlarımıza da cevap veriyorlar.” Diyor grou.ps kurucusu ve yöneticisi Emre Sokullu ve ekliyor; “Dünyadaki her internet kullanıcısının hayatları boyunca en az bir PSN’ye üye olma eğilimi olacağı varsayımından yola çıkarsak, PSN’ler milyarlarca üyelik devasa bir potansiyel barındırıyor.”

Türkiye’den Uygulamalar

Türkiye’de PSN’lerin gücünü ve ayrıcalığını keşfediyor. Doğan Gazetecilik grubunun hayata geçirdiği bizebiz.com’un site direktörü Banu Hasbora; “Amacımız çalışan insanın iş ve özel ilgi alanlarında ihtiyaçlarını karşılayan bir site olmak. Sitenin farklı amaçlar için kullanılmasını istemiyoruz. Çünkü site bir kez amacından farklı olarak kullanılmaya başlarsa bunun önüne geçemiyorsunuz.” Diyor ve ekliyor; “Siteye üye olan kişilerin gerçekten iş hayatında var olmak isteyen ve sitenin sunduğu imkanlardan fayda sağlamak isteyen bireyler olmasını istedik. Bu sebeple herkesin kolaylıkla hesap açabilecekleri açık bir sistem olmaktan kaçındık.” Aralık ayında hizmete girmiş olmasına rağmen bizebiz.com’un üye sayısı 50 bini aşmış durumda. Hedefleri ise yıl sonuna kadar 150 bin kişiye ulaşmak.

Dünya Türk İş Konseyi (DTİK) ise gerçekleştirdiği çalışma ile dünyanın her yerindeki Türk iş adamlarını buluşturan özel bir platform kurmuş durumda. Sistem üyelerin sektörlerini göz önüne alarak otomatik iş birlikleri önerebiliyor. Üye olmak için resmi evrakların yanı sıra yıllık 100 Amerikan Doları ücret talep edilmekte.

Bir diğer başarılı örnek ise Kale Seramik Çanakkale Kalebodur Seramik San. A.Ş. tarafından hayata geçirilen KaleTech ve KaleWorks siteleri. Marka & İletişim Grup Yöneticisi Ayşen Uz yaptıkları çalışma ile bayi ve çalışanlarının Facebook platformunda gruplar kurduklarını gözlemlediklerini belirtiyor. Bunu bir adım öteye taşıyan Kale Seramik, KaleWorks ile bayilerini ve KaleTech ile ustalar ile tüketicileri bir araya getiriyor. Uz; “Kısa bir süre içinde öyle bir aile yapısı oluştu ki ustalarımız sadece işlerini değil mutluluk ve hüzünlerini de birbiriyle paylaşarak, aralarında sinerji yaratmaya başladılar.” diyor. Sistemin sağladığı iş paylaşımı imkanları sayesinde ustalar aldıkları yoğun iş taleplerini bir birine paslaşabiliyor. “Hedeflediğimiz noktanın ilerisine geçtik diyor” Uz ve ekliyor; “KaleTech sitemizde, Sabiha Gökçen Havalimanı’nda iş alan bir ustamız sistem aracılığıyla 100 kişilik eğitimli, tecrübeli bir ekip kurarak, hem aldığı iş için eğitimli ustalara kolayca ulaşabildi, hem de 100 kişiye o iş süresince istihdam sağladı.”

Kendi PSN Ağınızı Kurun

Eğer ki şirketiniz, arkadaşlarınız veya özel bir amaca hizmet edecek aracı bir PSN kurmak istiyorsanız teknik bilgiye ve tecrübeye ihtiyacınız yok. Grou.ps Golden Horn Ventures’den risk sermayesi alarak 2006 yılında Emre Sokullu tarafından kurulmuş, özel bir PSN kurma aracı sunuyor. Şu anda 2.5 milyonu aşan üyesi ve 70 binden fazla grubu bünyesinde barındırıyor. Tam teşekküllü özel bir sosyal ağ oluşturmak için tüm araçlar önceden düşünülmüş ve eklenmiş. “ActivityRank ve ActivityRank Pipelines gibi kendimize ait özel teknolojiler sayesinde PSN platformunun kendi kendini yönetmesi, gruptaki üye sayısının artmasıyla beraber grup içi demokrasinin de kendi kendine oturabilmesini sağlayan ve yöneticilerin yükünü omuzlarından alan özelliklerimiz var.” Diyor Sokullu. Benzeri bir uygulama ise socialGO.com.

Her iki sistem de Google reklamlarını kendi ağınıza ekleyerek veya ücretli üyelik ile çalışan bir sisteme dönüşerek para kazanmanıza da izin veriyor. Eğer bu tarz bir araç kullanarak özel PSN ağınızı oluşturacaksanız para kazanabileceğiniz bir diğer opsiyon ise üyelerin kendi demografilerine yönelik yüzük, kupa gibi ufak eşyalar satmak olabileceğine dikkat çekiyor Sokullu. Doğrudan hizmet veren bizebiz.com’da üyelikleri ücretli hale getirmeyi düşünmediklerini reklamlar, sponsorluklar ve üçüncü partilerin hizmet ve ürün satışlarından pay almayı planladıklarını ifade ediyor Hasbora. Sokullu’nun altını çizdiği bir nokta daha var; “Ama bizim 70.000 grubumuz içinde gözlemlediğimiz, grup kurucuları, kazandıkları gelirin dışında her şeyden öte kazandıkları şöhret, tanınırlık ve topluma sağladıkları faydayı düşünüyorlar.”

PSN’lerin potansiyeli sayesinde engellenemez bir yükseliş göstereceklerine dair herhangi bir şüphe bulunmuyor. Amacınız ister verim, ister kazanç elde etmeye yönelik olsun yolunuzun bir gün PSN’ler ile kesişeceğinden emin olabilirsiniz. Stratejinizi şimdiden belirlemekte büyük fayda var.

Bu yazı Bloomberg Businessweek Türkiye Dergisinin 7 – 13 Mart 2010 10. sayısında yayınlanmıştır.
Orjinal PDF dosyasını buradan indirebilirsiniz.

Sosyal Medya’nın ne kadar verimli veya verimsiz olduğunu uzun süredir düşünüyorum. Özellikle Web 2.0 patlamasından sonra gelişen sosyal ağlar ve son dönemlerin dilden düşmeyen “Sosyal Medya” çılgınlığının bireylerin ötesine geçip şirketleri ele geçirdiğini görmek açıkçası çok ilginç. Pek çok şirket işi gücü bırakıp sadece “Sosyal Medya” için insanlar istihdam etmekte, departmanlar kurmakta. Tüm bu çaba gerçekten sonuç veriyor mu?

Business Hardward Review’da yayınlanan Morten Hansen’a ait “Is Social Media Worth Your Time?” başlıklı makalede bu konuyu ele almış. Özetle sorduğu sorulardan birisi şu; “Sosyal Medya’da var olmak için harcadığınız zamanı, daha değerli bir iş için kullanabileceğinizi gözden kaçırmadığınıza emin misiniz?” Gerçekten konuya bu gözle baktığımda, sosyalleşmek adına bilimum web sitelerinde harcanan zaman verimlilik açısından mutlaka ölçümleniyor olmalı. Açıkçası kendi adıma çok uzun süredir FaceBook, FriendFeed gibi hesaplarıma girip göz dahi atamıyorum zira yapmam gereken o kadar çok iş var ki 24 saat yetmiyor. Açıkçası FB hesabıma girerek birilerinin gönderdiği bir videoyu beğenilerime eklemektense bu yazıyı yazmayı tercih ediyorum.

Şunu göz ardı etmemek lazım; gerçekten ortada bir Sosyal Medya trendi var. Bu trendin içinde yer almak, bir ihtiyaç olduğu noktada bunu kaçırmak, kayıp olacaktır.

Hansen’in altını çizdiği bir diğer nokta ise eğer şirket içindeki sosyal ilişkileri güçlendirmek için “Sosyal Medya” kullanma ihtiyacı duyuluyorsa, nerede iletişim hatası yapılıyor? Bir işletmede Sosyal Medya kullanılmadığı takdirde iş ilişkilerimiz gerçekten zarar mı görecektir? Üzerinde durulması gereken bir başka önemli nokta.

Sonuç olarak şunu söylemek lazım. Bu “Sosyal Medya” gerçekten çok etkili bir balon. Doğru ve yerinde kullanılırsa sizi bulunduğunuz noktadan yukarılara taşıyabilir. Öte yandan balondan yapılmış bir tankın şirketinizi koruyacağını düşünmek gerçekten düşebileceğiniz büyük bir yanılgı olacaktır.