İstanbul’un kronikleşmiş bir trafik sorunu var mı? Megapole dönüşen şehirlerde bir trafik problemi olmak zorunda mı? İstanbul’da yaşayanların kafasında bu sorulardan en az birisi mutlaka bir kere geçmiştir. Ben de bir araç kullanıcısı olarak her akşam eve giderken bu soruyu kendime soruyordum. Artık dili geçmiş zaman kullanıyorum zira bu soruyu sormama gerek kalmadı. Bu yazıyı yazmadan bir kaç hafta önce yine bir akşam eve giderken ilginç bir uygulamaya şahit oldum. Bu uygulama sayesinde Levent – Zincirlikuyu istikametinden itibaren İncirli – Bahçelievler girişine dek, trafiğin yoğun olması gereken saatlarde ki işten eve genelde en az 1,5 – 2 saatte ancak ulaşabilirim, 40 dakika gibi bir sürede vardım. Bunun sebebi ise anayola ve yan yollara bağlanan tüm arterlerde polis ekipleri bekliyor, düzensiz şekilde sağ ve sol dış şeritlerden gelerek içeriye dalmaya çalışan araçları engelliyorlardı. Kısacası insanların kullara uyarak yol aldığı ve düzenli akan bir trafikte, megaşehir İstanbu’da trafik sorunu yaşanmıyordu.

Sorun bir ahlak ve anlayış sorunudur

İstanbul’un trafik sorununun temelinde yolların dar ve plansız olması değil, kurallara uymayı bilmeyen veya umursamayan ahlaksız ve anlayışsız insanlar var maalesef. Aslında bir istatistik yapma imkanı olsa bu grubun toplumun yüzde 5 ila 10′u arasında bir kesim olduğu ortaya çıkacağına inanıyorum ama gelin görün ki tüm şehri yaşanmaz kaotik bir hale sokmaya yetiyorlar. Sinyalsiz geçiş yapanlar, makaslama yapanlar, emniyet şeridini işgal edenler… Kısacası diğer insanların haklarına saygı göstermeyen ahlaksızlar.

Sorun nasıl çözülür?

Bu sorunun iki çözümü var. Birincisi trafik şubesinin her akşam ana yollarda 2-4 saat arayla her köşe başını tutması. Bunun işe yaradığını gördük. İkincisi ise maalesef ahlakdan yoksun kalmış insanlara “tekdir ile uslanmayanıun hakkı kötekdir” ölçüsünden yola çıkarak ciddi cezaların uygulanması. Madem ki her yıl trafik kazalarında terörde ölenlerden daha fazla insanımızı kaybediyoruz bu durumda trafik suçlarının TERÖR kapsamına alınmasında hiç bir sorun görmüyorum. Elbette hepimiz insanız ve zaman zaman istemeyerek de olsa hatalar yapabiliyoruz bu yüzden ilk hatalardan itibaren yaptırımları giderek artan cezalar işletilmeli ve belli bir sınır noktasından sonra trafik terörünün müsebbibleri en ağır cezalar ile cezalandırılmalılar. Maalesef acı bir gerçek ama anlayış, eğitim ve ahlakdan yoksun bir toplumu düzene sokmanın kısa vadeli başka bir çözümü olduğunu zannetmiyorum.

Her geçen gün daha fazla internet ağına bağlanma özelliğine sahip Akıllı TV ile karşılaşıyoruz. Samsung şu anda Akıllı TV pazarında lider ve mevcut ürünleri için 700 civarı uygulamaya sahip. Bu uygulamaların genelinde, aslında uygulamaların TV Ekranını sadece arabirim olarak kullandığını ve normal bir bilgisayar programından öte özellik sunmadıklarına dikkat çekmek istiyorum. Bu elbette kötü bir şey değil, çok hızlı açılan, nete bağlanan ve bana bilgi sunan uygulamalar neden kötü olsun ki? Ama bir Akıllı TV bu olmamalı.

Nedir Apple’dan beklentim? Standart iOS uygulamalarına uyumlu olacağı, iPhone ve iPad gibi cihazlar ile bağlanabileceği, bu cihazların birer kumanda gibi kullanılacağı şeklindeki beklentilerin ötesine geçmek istiyorum. Muhtemelen Apple Smart TV içerisinde çok güçlü bir grafik işlemcisi bulunacak. Eş zamanlı olarak yayın görüntülerinin analiz edilebileceği ve buna bağlı tepkilerin ve işlevlerin oluşturulabileceği bazı fonksiyonlar sunulacak. TV Program yapımcılarının yayınları içine gömebileceği, normal bir TV’de seyircinin farketmeyeceği ama Apple Smart TV ile pek çok ek özellik sunulabilecek bir platform ile karşı karşıya olacağız. Düşünün ki yapımcılar 0,99 dolara satın alınarak Apple Smart TV içine yüklenen bir program ile seyircilerin, sadece onların görebileceği, bazı ekstra içerik ve özelliklere ulaşabilmesini sağlasınlar… Yayıncılar kişilerin sosyal niteliklerine göre özelleştirilmiş reklam kuşaklarını seyircilere ulaştırsa ve bunu yaparken kullanılacka uygulama sayesinde seyircilere ekstra imkanlar tanısa… Seyirciler izledikleri yayın esnasında ekrandan ayrılmadan Tweet atıp, yayın içine yorum yapsa… Hatta canlı oynanan bir dizi finalini sosyal medyadan gelen tepkiler ile belirlese… Yapımcı, Yayıncı ve Seyirci üçgeninde bu devrimin neler sağlayabileceğini biraz hayal edin ve Apple’ın Akıllı TV işine girmekle aslında ne yapmak istediğini anlamaya çalışın. Eğer bir kaç yıl sonra Apple’ın Akıllı TV pazarının yüzde 95′inin nasıl ele geçirdiğini ve rekabet edilmez olduğunu konuşursak, hiç şaşırmayacağım.

Geçtiğimiz günlerde Twitter üzerinden bir bilgi paylaşımında bulundum. Bu paylaşımın içeriğinde iki önemli markanın adı geçiyordu. Yaklaşık 15 dakika sonra mesajımı retweet eden markalardan birisinin verdiği linke tıklama ihtiyacı hisettim ve kendimi mesajımın da içinde bulunduğu başarılı tasarlanmış bir blog sayfasında buluverdim. Elbette bu başarılı tasarımın içerisinde tıklanmak üzere beni bekleyen pek çok Google Adsense Reklam linki mevcuttu. Olayı hemen kavradım; Twitter kaynak olarak kullanılarak başarılı bir Google Reklam Çiftliği kurgulanmıştı. Muhtemelen bir Amerikalı olsam aşağıda yazacaklarımı biraz süsleyerek “Üç günde İnternetten para kazanmanın kesin yolu” adında 69 dolara satılacak bir rehbere dönüştürebilirdim. Ama bunun yerine bir Türk olarak sizlere işin tekniğini anlatmak ve insanların kafası nasıl çalışıyor göstermek istiyorum.

Reklam Çiftliği Nedir?
Reklam çiftliği içerisinde çok anlamlı içerik olmayan ancak bu içerik ile eşleşerek tıklandığında yüksek komisyon oranı bırakması muhtemel kelimeler çevresinde kurgulanmış Google Adsense reklamları içeren bir sitesidir. Amaç arama motorları sonuçları veya yanıltıcı linkler ile siteye girenlerin aradıkları içeriği elde edememesi ama muhtemelen araştırdıkları konuyla alakalı bir Google Reklamına tıklayarak aradıkları içeriğe yönlendirilmesidir. Böylece siteye giren kişi masrafsız bir reklam komisyonu bırakmış olur. Kişi bu sürecin sonunda aradığına ulaştığı, reklam veren ödediği komisyon için hedeflediğini elde ettiği ve Google bu işten komisyon kazandığı için hiç kimsenin kurguya itirazı olmaz. Ancak bu siteler gerçekten birer çöp ve haksız kazanç kapısıdır.

Twitter Kaynaklı Google Reklam Çiftliği Nasıl Kurulur & Çalışır?
Bu süreci uzun metinler ile anlatmak yerine kısa başlıklar halinde sıralamak istiyorum.

• Öncelikle reklam gelir komisyon oranı yüksek bir kelime alanı belirlenir. Akıllı Telefonlar, Cep Telefonları, Elektronik Ticaret, Grup kampanya siteleri bunlara örnek gösterilebilir.
• Bu alan ile alakalı önemli bir anahtar kelime bulunarak bu kelimenin içinde geçtiği bir domain satın alınır. www.harikasamsungtelefonlar.com gibi (Samsung markası sadece örnek olarak kullanılmıştır)
• Bir web sitesi WordPress gibi bir altyapı ile kurulur.
• Siteye uygun logolar, başlıklar, bölümler içerecek yapı kurgulanır.
• Yazılacak (veya yazılmış hazır) bir Plugin ile Twitter içindeki belli anahtar kelimeler, listeler otomatik olarak taranmaya başlanır.
• Taranan bu girdiler tweet atan kişinin takipçi sayısı, tweet sayısı, takipçilerin profili gibi belirli kriterlere göre filtrelenerek otomatik olarak kopyalanır ve site içinde metin olarak yayınlanır.
• Bu yayınların belirli bir zaman frekansında olmasına dikkat edilir aksi takdirde sitedeki yoğun içerik artışı Google güvenlik sistemini uyandırabileceği gibi gereksiz kaynak maliyeti de oluşturabilir.
• Her bir giriş için Facebook like, retweet ve benzeri entegrasyon butonları girdinin altına eklenir.
• Açılan bir Twitter hesabına ilgili markanın adı verilir, logosu resim olarak girilir.
• Her bir içeriği alınan Tweet açılan sahte Twitter hesabından yazan kişi eklenecek şekilde retweet de edilir.
• Sayfalara içeriğin font, renk ve yapısı ile uyumlu Google Adsense alanları gömülür.

Artık hazırsınız. Sistem bir kez çalıştırılınca Twitter’dan içeriği takip ederek alır, yayınlar, kaynağın sahibine retweet yapar. Site Google tarafından indekslenmeye başladıktan sonra sürekli güncel içerik, popüler kavramlar ve benzeri sebeplerden dolayı arama motorlarında üst sıralarda yer alması gayet muhtemeldir.

Tabi ki işimiz burada bitmez. Altyapı bir kere kurgulandıktan sonra bu sistem yüzlerce farklı kelime için klonlanır. Hatta iyi bir programcı daha da ileri gidip bu klonları otomatik açabilecek robot programlar bile geliştirebilir (ki benzeri bir çalışma yapan bir arkadaşı tanıyorum.)

Bu noktadan sonra artık bize hayırlı kazançalar mı dilemek kalır? Yoksa bu tarz sahte içerikleri Google’a rapor etmek mi onu da sizin vicdanınıza bırakıyorum.

Uçup kaçmışım
Arkada bıraktığımız Mayıs ve içinde bulunduğumuz Haziran ayları benim için oldukça yoğun geçti. Bir pinpon topu gibi Amerika, Avrupa ve Türkiye arasında mekik dokudum desem yeridir. Bu seyahatler içinde değişen teknolojilerin genç beyinler için sağladığı heyecanı ve motivasyonu görmek için INTEL ISEF 2011 yarışmasını görmek üzere Los Angeles’a uçtum. Ardından TTNET üst yönetimi ile birlikte Brüksel’e giderek Milli Maçı birlikte seyretme şansını elde ettim ki TTNET’in gelecek dönem stratejilerindeki vizyoner bakış açısını ilk ağızdan dinlemek gerçekten keyifliydi. Aradan bir gün dahi geçmeden dünyanın en büyük teknolojik donanım üreticisi HP’nin yıl içindeki en büyük etkinliği HP Discover 2011 etkinliği için Las Vegas’a uçtum. Evet bu gezilerin keyifli olduğunu inkâr etmeyeceğim ama ne kadar yorucu olduğunu ancak yaşayan bilebilir.

Neler değişiyor?
Daha akıllı, daha girişken, kendine özgüveni daha yüksek ve hedefleri için daha kararlı adım atan bir gençlik geliyor. Bu gençlik değişim hızını arttırıyor ve geleceğe imza atmak için kendi aralarında yarışıyor. Eğitimin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor. Ezberci olmayan, araştırmaya yönelik, belli alanlara yönlendirilmiş bireyleri yetiştirmek artık bir zorunluluk. Eğitim sistemi değişmeli. Toplu eğitim modelleri yerine her çocuğun yeteneklerine özel bireysel eğitim teknolojileri büyük bir ihtiyaç haline geliyor. Bu alanlarda çalışmalar yapmak gayet akıllıca.

Cloud yani Bulut Bilişim kavramı hayatımıza giriyor. Hayır yanlış! Bu kavram hayatımızda 100 yıldan fazla süredir var zaten. Sadece dijitalleşiyor. Elektrik dağıtım şebekeleri, telefon altyapısı, araç kiralam servisleri, yemek çekleri… Hepsi Cloud dünyasının birer parçası. Cloud kavramını anlamak için bu satırlar yetersiz kalmaya mahkûm. Dijital Cloud dünyasının donanım ve yazılım mimarları çılgıncasına çalışmakta. Bu akımın dışında kalanlar maalesef önemli bir treni kaçırabilirler. İhmal etmemek gerekiyor.

Tüö bu hengâme, dönüşüm ve değişim içinde okumaya bir saniye ara vermemek, bir ömür boyu sürecek eğitim ve tahsil hayatına devam etmek ise şart. Yoksa hayat denklemindeki eşitlsizliğin yitip giden değişkeni olarak kalmanın ötesine geçmek mümkün olmayacaktır.

Yaşanan bir diğer önemli olay ise Sony PlayStatin Network’ün (PSN) uğradığı saldırı sonucu 77 milyon civarında kullanıcısına ait kişise bilgiler çalındı. Yaşanan bu olayın Sony için 24 milyar doların üzerinde zarara yol açabileceği söylenmekte. Kişisel bilgiler içinde kredi kartı bilgilerinin olup olmadığından Sony henüz emin değil ve işin doğrusu birileri bu bilgileri kullanana kadar emin de olamayacak.

Yaşanan her iki olay bilişim dünyasının geleceğini cloud üzerinde gören (ki ben de bunlardan birisiyim) uzmanların ikinci kez düşünmesini gerektiriyor. Eğer ki gelecek günlerde 6 yüz milyondan fazla üyesi olan Facebook’un veya benzeri yapıların, devasa teknik problemler yaşaması veya barındırdığı verilerin yetkisiz kişiler tarafından ele geçirilmesi gibi durumlar söz konusu olursa hiç şaşırmamak lazım. Bilişim dünyası olarak Cloud ve Siber Güvenlik konusunda daha yolun çok başındayız.

24 Mart 2011 Etohum Toplantısı / Ahmet Usta-Business Week from Burak Buyukdemir on Vimeo.

Türkiye’nin büyüyen ve gelişen ekonomisinden dem vurmayı seviyor siyasetçiler. Ancak bu büyümenin insan hayatının kalitesindeki artışı ifade etmek adına etkisi gündeme hiç taşınmıyor. Dünyanın en büyük 16. ve Avrupanın 6. ekonomisi olabiliriz ancak yaşam kalitesi açısından baktığımızda dünya sıralamasında 50. sıradayız. Eğer gerçekten ekonomik büyüklük yaşam kalitesini etkileyecek olsaydı dünyanın en büyük 2. ekonomisi olan Çin bu listenin sonunda yer almazdı.

Dünyanın bir yerlerinde kimi araştırmacıların, işe gelip gitmenin verdiği yorgunluk ve sıkıntı kaygısı olmadan, çocuğunun okul masraflarını veya ay sonu mutfak giderlerini düşünmeden Quantum parçacıkları üzerinde deney yapıyor olması ile Türkiye’nin basiretsiz siyasi tartışmalar kısır döngüsü içinde tepişmesini aynı kefeye koymak mümkün değil elbette. 2011′de bu gerçek değişecek mi?

Dünyanın değişimi ise çok farklı bir şekilde gerçekleşiyor. Modern çağın en ideal yönetim şekli olan demokrasi, sınırların kalktığı bir dijital iletişim çağında, şekil değiştiriyor. Wikipedia benzeri küresel bir anayasanın, belki çok daha ileri düzeyde ticaret, ceza ve diğer hukukların oluşturulduğu bir platformdan kaç sene uzaktayız? Bu küresel ortak akıl platformunu gelecekte kaç ülke kabul ederek uygulamaya hazır olacak? Bu tarz bir yasal sistem içinde hükümetlerin etkinliği ve sadece asayişi düzenlemek adına hizmet verecek kolluk kuvvetlerinin yapılanması ne şekilde olacak? Bunların netleşmesi için bir kaç nesil geçmesi gerekebilir.

Yeni milenyum ile birlikte yaygınlaşan İnternet’in 10 yılda dünyayı ne kadar çok değiştirdiğine şahit olduk. Bu fırsatlar dünyasında treni kaçırmayanlar bu gün değeri yüz milyarlarca dolarla ifade edilen yapılara dönüştüler. Benzeri bir dönemin daha eşiğindeyiz. 15. yüzyılda Gutenberg’in matbaayı icad edişinden sonra belki de en büyük medya dönüşümünü yaşamak üzereyiz. Tablet bilgisayarlar ve elektronik kitaplar hayatımızda hızla yayılıyor. Evet bir değişim ve dönüşüm gerçekleşecek ama bunun kurallarını kim yazacak? Şekli ne olacak? Kuralları kim belirleyecek ve bu etki ne kadar sürecek? Şimdilik bunlar hakkında yorum yapmak için erken.

İnsan nüfusu tehlikeli bir eşik değere ulaştı. Tarihe dönüp baktığımızda daha kısıtlı coğrafi bölgeler içinde bu eşik değer aşıldığında mutlaka büyük kırılımlar yaşandığına şahit oluyoruz. Günümüzün modern teknolojisi coğrafi sınırları ortadan kaldırdığı ve küresel boyutlarda ölçekleme etkisi yarattığı için tarihteki benzer kırılımların gerçekleşme frekansından daha uzun bir bekleme sürecindeyiz. Ancak kesinlikle gelecek 8-9 yıl içerisinde bu kırılımın yaşanacağını düşünüyorum.

Görünen o ki mikro boyutta takvimlerde tek bir basamak hariç, bireysel hayatta belediye çukurlarına düşerek ölen vatandaşların sayısı ve kısır siyasi söylemlerde değişim yaşanmayacak. Makro boyutta ise insanoğlu kendini yok etmenin eşiğine gelmiş olabilir. Bu gerçeği kim değiştirebilir?

Değişmeyen ve değişenlerin farkında olabileceğimiz zamanlar temenni ediyorum okuyucularıma.

Şu anda youtube’a farklı servisler üzerinden erişmek mümkün. DNS yerine IP bazlı engel kararı alan düşünce sistemi, bu tarz servislerin önüne geçemeyince ne yapacak? Türkiye’nin yurt dışı çıkışlarını mı kapatacak? Tüm trafik bloklanınca, insanlar e.devlet kapısı üzerinden bir form ile erişmek istedikleri siteler için izin mi çıkartacak?

Değerli dostum Atıf Ünaldı‘nın bu konuda çok yerinde bir tespiti var. Atıf; “Youtube’de bizi rahatsız eden içerik yüzünden yani negatif propaganda yüzünden aldığımız erişim yasağı kararı pozitif propaganda yapacak herkesi yasaklıyor. Bu nedenle bir süre sonra pozitif Türkçe içerik dünyanın en çok girilen video sitesinde azalacaktır. Bu da negatif içeriğin oran olarak artmasına Türkiye’nin tanıtımına zarar vermektedir.” Üstüne söyleyecek başka bir şey yok.

Bu yasakların kaynağı olarak Google’ın verdiği hizmetlerden vergi alınamaması da gösteriliyor. Bu işin çok ayrı bir yönü. Ütopik bir gerçeklikte kaçak araba satan bir firmaya kızıp otoyolları kullanıma kapatmak ile aynı mantık silsilesi içinde bir davranış. Eğer yurt dışından satın alınan bir ürün fiziksel olarak Türkiye içine girecekse öncelikle bu ürünün değerine bakılıyor. Bu değer 100 Euro ve altındaysa gümrüğe tabi olmaksızın geçişine izin veriliyor aksi takdirde gümrük vergisi tahsil ediliyor. Peki Google’ın sunduğu şekilde bu ürünler dijital ortamda sağlanıyorsa ve ortada denetlenebilecek fiziksel bir ürün yoksa ne olacak? Şüphesiz ki dijital ürünler için yurt dışına giden para Maliye bakanlığının gözünden kaçmıyor ve burada en çok göze batan Google’ın servisleri oluyor.

İki büyük tehlike görüyorum. Birincisi yurt dışı çıkışlarının, akıl almaz bir şekilde, günümüz teknolojisine ayak uyduramayan demodern yasalar tarafından kapatılmaya doğru gittiği. İkincisi ise elektronik ortamda gerçekleşen tüm yurt dışı kaynaklı para trasnferleri için ÖTV benzeri bir vergi uygulamasının hayata geçme ihtimali. Muhtemelen bunu iki şekilde yapabilirler; hiç bir ayrım yapmaksızın tüm internet kullanıcılarından “internet veri iletişim vergisi” almaya başlayıp bunu gerçekleşen veri transfesi miktarı ile ilişkilendirebilirler. Bir diğer yöntem ise yurt dışı kaynaklı tüm online kredi kartı işlemlerinden %18 vergiyi alma görevini bankalara verebilirler. Ama bu durumda gerçekleşen işlemin gümrükten geçecek bir fiziksel ürünle ilişkilendirilmesi nasıl olacak? Cevabı basit; “Siz %18 verginizi ödeyin, ürünü faturası ile gümrükten çekerken iadesini biz yaparız.”

Tüm dünyaya özgürlük dersi verirken kendi halkına akıl almaz sebepler ile İnternet’i yasaklamak açıkçası biraz değil çok ama çok ayıp oluyor. Eğer acilen bir şeyler yapılmaz ise bu işin sonu gerçekten hiç güzel olmayan bir yere doğru gidiyor.